Motyw Żydów
Chociaż kultura żydowska i ludzie pochodzenia żydowskiego mieli przez stulecia ogromny wpływ na kształtowanie się polskiej tradycji tak naprawdę niewiele o nich wiemy. Nigdy nie doszło do całkowitego spolonizowania tej nacji. Żydzi mieszkający w Polsce i często identyfikujący się z polska kulturą zachowali swoją religię, język i kulturę. Odegrali także wielką rolę w polskiej historii oraz gospodarce. Wielu najznakomitszych polskich pisarzy, twórców narodowej sztuki miało żydowskie korzenie. Stosunki polsko-żydowskie nie zawsze jednak były wzorem dobrego sąsiedztwa. Żydzi bardzo często odrzucani byli przez społeczeństwo polskie z racji swej odrębności. Postać Żyda, nierozerwalnie związana z obrazem naszego społeczeństwa, często gości na kartach rodzimej literatury. Zazwyczaj jest to ubogi wędrowny handlarz, karczmarz, ale także przedstawiciel bogatej finansjery. Znaleźli się także pisarze podsycający antysemityzm i przedstawiający społeczność żydowską w negatywnym świetle. Zagłada narodu żydowskiego podczas II wojny światowej była moralnym wstrząsem, który w istotny sposób odmienił funkcjonowanie tego motywu w polskiej literaturze.
BIBLIA -
Stary Testament opisuje najbardziej odległe dzieje narodu żydowskiego, narodu wybranego przez Boga. Pan szczególnie upodobał sobie Izraelitów, z nich wywodzą się wszyscy prorocy. Bóg na pośrednika między sobą a ludem wyznacza
Mojżesza, dając ludziom przywódcę. Mojżesz bowiem wyprowadza naród żydowski z niewoli egipskiej. W czasie wędrówki do
Ziemi Obiecanej Stwórca zawiera ze swym ludem przymierze na górze Synaj. Jego znakiem był Dekalog, którego przykazania stanowią wytyczne postępowania Żydów. Bóg cały czas pomag...
więcej
Żyd Wieczny Tułacz (Ahaswerus, Aswerus) - legendarna postać Żyda, który miał znieważyć czynnie Chrystusa, idącego z krzyżem na Golgotę. Ukarany został za to wieczną tułaczką po świecie. Najdawniejsza legenda odnosi się do człowieka, który nie mógł stracić życia, ponieważ zgubił śmierć. Błądzi w nieskończoność, oglądając troski i radości innych ludzi, sam skazany na wieczną kontemplację w oczekiwaniu końca świata. W 1228 r. legenda rozwija się dzięki relacji benedyktyna, Matthieu Pâris, zapisanej przez niego na podstawie wypowiedzi armeńskiego biskupa...
więcej
Żydowska narzeczona (inaczej: Izaak i Rebeca) - Rembrandt Harmensz van Rijn
Żydzi - Piotr Michałowski
Żydzi - Bruno Schulz, 1934
Żydzi modlący się w Jom Kippur - Jakub Weinles
Ahasuerus, Żyd wieczny tułacz - Maurycy Gottlieb
Modlitwa Żydów w dzień szabasu - Maksymilian Gierymski
Żyd z koszem - Józef Pankiewicz
Głowa Żyda - Stanisław Wyspiański
Żydówka z cytrynami – Aleksander Gier...
więcej
